Actief samenwerkende or en vakbond voorkomt sluiting

Terug naar het overzicht

“We deden wel steeds stoer, maar stiekem heb ik nooit verwacht dat het ons écht zou lukken!” Zo reageerde deze zomer een operator van de met sluiting bedreigde papierfabriek Sappi in Nijmegen. “Ik had nog maar even geen vakantie geboekt. Maar nu ga ik mijn vrouw blij maken en morgen gaan we boeken!”

OR en vakbonden hadden zojuist gezamenlijk bekend gemaakt dat ze een nieuwe eigenaar (AIAC) voor de papierfabriek hadden gevonden, die met behoud van alle medewerkers verpakkingen gaat maken.

Sappi wilde de productie naar het buitenland verplaatsen omdat de Europese vraag naar papier steeds verder daalt. Door creatief denkwerk is een plan gemaakt om beschikbare knowhow om te zetten richting verpakking. Hierdoor werd de fabriek weer een interessante investering. De nieuwe Amerikaanse eigenaar ziet namelijk toekomst in verpakkingen. Daar groeit de vraag naar en hij heeft vertrouwen in het nieuwe uitgewerkte businessplan.

Kun je een sluiting voorkomen?

Fabriekssluiting voorkómen, komt niet vaak voor. Ik herinner mij er recentelijk maar twee van.  Bijvoorbeeld Organon in Oss, maar slechts voor een deel van het betrokken personeel. En de mooie derde doorstart van Nedcar in Born. Dat lukte met steun van de overheid en de doortastendheid van de ondernemer Wim van der Leegte van de VDL Groep. 

Hoe de omstandigheden ook zijn, het is belangrijk om als vakbonden en OR constructief samen te werken. Want eigenaar of banken hebben een strategische keuze gemaakt en willen deze graag snel realiseren.

Samen sterker

In deze successtories werkten OR en vakbonden goed samen. Vanuit mijn recente ervaring als extern adviseur bij de papierfabriek in Nijmegen deel ik graag drie factoren die de samenwerking sterker maakten.

  1. Heb een doel en houd daaraan vast - Begin met het formuleren van een realistische stip op de horizon en stel een aanpak op. Ben flexibel en stel de aanpak bij indien nodig, maar houdt het gezamenlijke doel scherp voor ogen.
  2. Maak gebruik van elkaars positie- zowel vakbonden als OR hebben een wettelijk kader om te gebruiken bij reorganisaties. Bijvoorbeeld rondom het informeren en raadplegen van medewerkers, hierdoor werd de betrokkenheid verder vergroot.
  3. Personeel informeer en raadpleeg je samen - Natuurlijk loopt niet alles van een leien dakje, stap dus over misverstanden en irritaties heen om te komen tot de werkbare oplossing.

De overtuigingskracht van de informele leider

Dit is een proces van vallen en opstaan en kost veel tijd. In Nijmegen kostte het negen maanden om de koop te sluiten. Hoe langer dit proces duurt, hoe groter de druk op vakbond en OR. Dan komt er vaak een moment: ga je door of gooi je het over een andere boeg?

Laat dan emoties niet de overhand krijgen en vermijd twee veelgemaakte fouten. 

  • De beuk erin - “als het dan niet netjes lukt, zullen we ze eens een poepie laten ruiken!” Eventuele nieuwe eigenaren worden van ‘interne rotzooi’ niet enthousiaster.
  • Eieren voor je geld! - In Nijmegen dreigde de directie dat het personeel hun Sociaal Plan zouden verliezen als ze niet snel akkoord gingen met sluiting. De rechter moest eraan te pas komen om dit te stoppen.

Doorslaggevend vind ik uiteindelijk de bindings- en overtuigingskracht van de (informele) leiders in in zo’n proces naar voren komen. Die wordt op de proef gesteld: gaan door het ijs, of – zoals in Nijmegen - groeien uit tot boven zichzelf.

John Miltenburg | john.miltenburg@linxx.org | oktober 2014